ايلام نيوز - پايگاه خبري و تحليلي - www.ilamnews.ir


   به بهانه سفر رئیس ستاد کل نیروھای مسلح جمھوری اسلامی ايران به آنكارا : شرايط جديد منطقه اي و تغيير رفتار سعودي ها  ۲۹ مرداد ۱۳۹۶


 

به بهانه سفر رئیس ستاد کل نیروھای مسلح جمھوری اسلامی ايران به آنكارا : شرايط جديد منطقه اي و تغيير رفتار سعودي ها

 

سفر رئیس ستاد کل نیروھای مسلح جمھوری اسلامی به ترکیه که پس از پیروزی انقلاب اسلامی بیسابقه خوانده شده است یک علامت مھم در رسیدن دو کشور به نقاط مشترک در پروندهھای حساس به حساب میآید چرا که پیش از این گفته میشد تھران و آنکارا علیرغم داشتن دیدگاهھای مشترک در خیلی از مسائل سیاسی و نیز علیرغم روابط فعال اقتصادی، در حوزه امنیت و بخصوص مسائل امنیتی مرتبط با دو کشور عراق و سوریه اختلاف جدی دارند. به گزارش نامه نیوز، سفر سرلشکر باقری به آنکارا که به دعوت رسمی مقامات نظامی ترکیه صورت گرفته و با موافقت رھبر معظم انقلاب اسلامی توأم گردیده است، نشان میدھد شرایط جدیدی در منطقه در حال شکل گیری است. کما اینکه بروز نشانه ھایی از تغییر در رفتار امنیتی سعودیھا دلیل دیگری است که از شرایط جدید خبر میدھد.

در این خصوص گفتنیھایی وجود دارد:

يك - ترکیه از ابتدای بحران سوریه تا چندی پیش از یک طرف ارتباط گستردهای با گروهھای تروریستی نظیر النصره داشت و از سوی دیگر به شکل غیر دموکراتیکی خواستار تغییر نظام سیاسی سوریه بود و در این بین به مھمترین و مؤثرترین مخالف نظام سوریه تبدیل شده بود. مواضع ترکیه علیه دولت اسد نه تنھا روابط این کشور با سوریه را تحت تأثیر قرار داد، بر روابط ترکیه و ایران نیز اثر جدی گذاشته بود و این اواخر به اظھارنظرھای تند مقامات آنکارا علیه ایران منجر گردید.

این وضعیت اگرچه برای سوریه و مھمترین ھمپیمان آن یعنی ایران ھزینهھایی نیز در پی داشت اما در عمل به تغییر معادله در دمشق و یا به تجدیدنظر در تھران منتھی نشد. کودتای تابستان سال قبل ارتش علیه دولت اردوغان و خرسندی آشکار سعودیھا و آمریکاییھا از این کودتا که منجر به اظھارات گلایهمندانه اردوغان گردید یک تلنگر به حزب حاکم بر ترکیه وارد کرد و اثر آن تا آنجا بود که چند روز پس از کودتا، رجب طیب اردوغان اعلام کرد که به زودی مواضع جدید ترکیه درباره بحران سوریه را اعلام خواھد کرد. اما ھر چند او برخلاف وعدهای که داد، عقب نشینی بیانی از مواضع خود را مناسب ارزیابی نکرد و در اظھارات او نشانی از تغییر مشاھده نگردید اما در عمل این تغییر تا حد قابل توجھی اتفاق افتاد. شرکت ترکیه در مذاکرات صلح آستانه که آشکارا بدیل مذاکرات ژنو پیرامون سوریه به حساب میآمد و با نارضایتی آمریکاییھا و سعودیھا توأم بود، نشانه واضحی از تغییر رویکرد ترکیه در بحران امنیتی سوریه محسوب میشد. مذاکرات آستانه به مرور دایره گستردهتری پیدا کرد و برخلاف مذاکرات ملالتآور ژنو در زمانی کوتاه به نتایج قابل توجھی دست یافت که اجرای آتشبس در مناطقی و توافق بر سر «مناطق کمتر درگیر» از جمله آنھا به حساب میآید

دو - مذاکرات آستانه سه ضلع حمایت کننده دارد؛ روسیه، ایران و ترکیه. در این بین به دلیل روابط پیشینی تھران- مسکو و مشترکات دو کشور در پرونده سوریه این سؤال ھمیشه مطرح بود که ھمکاریھای آستانه نفع بیشتر کدام دو ضلع مثلث ایران، روسیه و ترکیه را در پی دارد و پاسخھا عمدتاً این بود که ایران و روسیه چرا که بیش از ترکیه بر پرونده امنیتی سوریه اثرگذارند. این موضوع ترکیه را وادار کرد که به روابط آنکارا- مسکو از یک طرف و روابط آنکارا- تھران از طرف دیگر تحرک بیشتری ببخشد. این اتفاق در عمل وضع بھتری را برای ترکیه پدید آورد و در عین حال به مرور توقعات بلندپروازانهای را نیز برای دولت اردوغان در پی داشت. دعوت مقامات ارشد ترکیه از سردار باقری رئیس ستاد مشترک نیروھای مسلح ایران که پس از فرمانده کل قوا، مھمترین پست نظامی ایران به حساب میآید، از یک سو در راستای گرمتر کردن روابط ایران و ترکیه و از سوی دیگر برای حل چند دغدغه امنیتی ترکیه صورت گرفته است. ترکیه از یک سو درباره «ادلب» توقعاتی دارد و از روسیه و ایران میخواھد تا آنجا که ممکن است در مدیریت این استان که عمدتا تحت سیطره النصره میباشد، محوریت ترکیه را بپذیرند و این در حالی است که ادلب شرایط حساسی دارد و ایران به عنوان امین مردم و دولت سوریه نمیتواند چیزی را بپذیرد که میداند در آینده به یک «گره کور» تبدیل خواھد شد. دولت ترکیه از سوی دیگر از شرایط پس از آزادسازی سوریه از سیطره گروهھای تکفیری تروریستی نگران است چرا که از یک سو با پایان جنگ، تروریستھا به خاطر آنکه سالھا ھمپیمان سرویس اطلاعاتی و ارتش ترکیه بودهاند، توقع دارند در سرزمین ترکیه برای آنان جا و مکانی در نظر گرفته شود و این حمایت پس از آن نیز ادامه داشته باشد و از سوی دیگر در میان ھمسایگان سوریه، ترکیه به دلیل مختصات جغرافیایی و اقتصادی و تنوع قومیتی، بھترین موقعیت برای استقرار این گروهھا به حساب میآید. طبعا اگر فرمولی در آستانه برای این موضوعات پیدا نشود و مسکو و تھران، ترکیه را در این دغدغه تنھا بگذارند، شرایط دشواری در انتظار ترکیه خواھد بود. باید به این نکته اضافه کرد که ترکیه در حالی در بازی سوریه حضور پیدا کرده که برای تاثیرگذاری بر آن بخشھایی از خاک کشور ھمسایه را به تصرف خود درآورده است اما در عین حال با دولت سوریه، رابطه رسمی ندارد و دمشق اعتمادی به سیاستمداران توطئه گر آنکارا ندارد بنابراین ھر چه سوریه به سمت آرامش بیشتر حرکت کند، ترکیه به روابط سیاسی فعالتری در پرونده سوریه نیازمند خواھد بود. از آنجا که فعلا یخھای بین دمشق و آنکارا آب نشده اند، ترکیه به ریسمان متحد سوریه چنگ زده و امیدوار است این روابط بتواند قفل روابط آنکارا با دمشق را بگشاید. 3 -اصرار ترکیه به ھمراھی تھران و مسکو با طرح آنکارا درباره ادلب البته خیلی بعید است به جایی برسد چرا که واگذاری ضمانت آتش بس محدود به ترکیه در ادلب سبب تقویت النصره میشود چه اینکه با توجه به حضور نظامی ترکیه از اعزاز تا نزدیکیھای منبج، ترکیه میتواند به یک الحاق با تکفیریھای النصره که متحد ترکیه در فاصله سالھای 2013 تا 2016 به حساب میآمدهاند، دست یابد و در نھایت بازسازی قدرت النصره را در پی داشته باشد. آزاد شدن دستھای النصره در ادلب و زمان دادن به آن، مناطق آزاد شده دیگر نظیر حلب و تدمر و عرسال و حمص و حماه را نیز در معرض تھدید قرار میدھد از این رو دولت سوریه نمیتواند به منطقهای به اصطلاح کمتر درگیر تن بدھد که تنھا ارتش ترکیه ضامن اجرای شرایط توافق شده در آستانه باشد. نکته مھم دیگر این است که دولت سوریه ترجیح میدھد ادلب در سیطره النصره باشد تا در سیطره ترکیه و یا در سیطره مشترک ترکیه و النصره چرا که از نظر دمشق رفتار دولت ترکیه به اندازه رفتار النصره آزاردھنده بوده است. براین اساس ھم دولت سوریه و ھم دولت ایران تاکید دارند که اگر قرار است منطقه ادلب شامل مناطق کمتر درگیر شود و براساس آنچه در نشستھای چھارم و پنجم روی آن تاکید شد سبب بازگشت شھروندان آواره به این شھر گردد، باید به لازمه حتمی آن که ضمانت جبھه مقاومت است، توجه گردد. استدلال این است که النصره اگر مھار نشود، بحران امنیتی سوریه استمرار مییابد و در این میان با توجه به خوی تفرعن النصره و حقدی که ھنوز در مقامات ترکیه علیه دولت سوریه مشاھده میشود، النصره را فقط محور مقاومت میتواند مھار نموده و آنان را پای میز مذاکره بکشاند. سوریه در عین حال در مورد ادعاھای ارضی ترکیه راجع به این منطقه که پیش از این و حتی در حین بحران از زبان مقامات ارشد ترکیه شنیده شد، نمیتواند بیتفاوت باشد. به ھر روی آنچه در این میان قابل اشاره است این است که ترکیه با محدودیتھای زیادی مواجه میباشد و این محدودیتھا ترکیه را به جمعبندی تازهای وادار کرده است. مقامات آنکارا ناگزیرند در پرونده ادلب کوتاه بیایند چرا که بدون آن گفتوگو میان آنان و مقامات سوریه و ایران به جایی نمیرسد. ترکیه در پرونده سیاسی سوریه یک ضعف بزرگ دارد و آن قطع روابط رسمی با سوریه است و این در حالی است که روابط دو ضلع دیگر با دولت دمشق استراتژیک یا در مرز رابطه استراتژیک قرار دارد اگر ترکیه میخواھد در پرونده سیاسی سوریه تاثیر تعیین کنندهای داشته باشد باید در برقراری رابطه با دمشق از وقتگذرانی بپرھیزد.

علامتھایی که از سوی عربستان نیز مشاھده میگردد بر پدید آمدن سطحی از آمادگی مقامات ریاض برای بازتعریف رابطه سیاسی با تھران حکایت میکند. ھر چند دولت عربستان در بیانیهای رسمی اظھارات وزیر کشور عراق قاسم الاعرجی مبنی بر درخواست بن سلمان از او برای میانجیگری در روابط با تھران را تکذیب کرد اما ھمه میدانند که الاعرجی از نزد خود نمیتواند ادعایی را مطرح کرده باشد کما اینکه ملایمت رژیم سعودی در مواجھه با زائران ایرانی بیتاللهالحرام و واگذاری سه دفتر دیپلماتیک ایران در عربستان به وزارت خارجه ما به بھانه حل مشکلات زائران ایرانی صورت گرفت و درخواست ریاض برای اعزام ھیئتی به منظور بازدید از سفارت تعطیل شده عربستان در تھران نشانه ھایی از این موضوع به حساب میآیند. گرچه نمیتوان با قاطعیت سخن گفت اما نشانهھایی وجود دارد که میگویند عربستان نیز مانند ترکیه پس از حمایت پرھزینه از تروریزم تکفیری و تجاوز نظامی به خاک ھمسایه و تنھا ماندن در معرکه نظامی و به مرور درگیر شدن با متحدان عرب دیروز خود به این نتیجه رسیده است که قطار سیاست بر این ریل پیش نمیرود. بر این اساس میتوان گفت ھرچند بن سلمان پختگی لازم را ندارد تا به سرعت حرکت در مسیر اشتباه را متوقف کند اما در عین حال «دستھای خالی» به او یادآوری میکنند که باید تجدیدنظر کرد.

بله ترکیه و عربستان از بسیاری جھات قابل مقایسه نیستند اما در عین حال از آنجا که در روند تھاجم تکفیریھا به منطقه حکایت واحدی دارند، طبعا در شرایطی که پس از شکست شبه نظامیان تکفیری در عراق و سوریه پدید میآید، وضع مشابھی پیدا میکنند و برای ھر دو عاقلانهترین راه این است که پنجرهھای بسته به سمت ایران را باز کنند و اجازه دھند ھوای تازهای وارد ریاض و آنکارا شود. / منبع : كيهان


نگارنده:                  لينك مطلب:  www.ilamnews.ir/content.asp?id=73001


آخرين به روز رساني:  سه‌شنبه ۲۶ دی ۱۳۹۶ |

 

© كليه حقوق اين مجموعه طبق قوانين نرم افزاري متعلق به ايلام نيوز - پايگاه خبري و تحليلي مي باشد.