سر خط خبرها

برجامِ شرق و جهانِ چینی

بیانیه مشترکِ مشارکت جامع راهبردی جمهوری اسلامی ایران و جمهوریِ خلق چین و برنامۀ همکاری جامع ۲۵ ساله، میان ایران و کشوری است که تمامیِ هم و غم خود را بر اجرای ...

برجامِ شرق و جهانِ چینی

یونس احمدی: دکترای دین‌پژوهی دانشگاه ادیان

فروردین۱۴۰۰

بیانیه مشترکِ مشارکت جامع راهبردی جمهوری اسلامی ایران و جمهوریِ خلق چین و برنامۀ همکاری جامع ۲۵ ساله، میان ایران و کشوری است که تمامیِ هم و غم خود را بر اجرای برنامه‌های مدون توسعه کشورش قرارداده و در این راه یک آن از زمان و یک درنگ از فرصت‌های اقتصادیِ داخلی و بین‌المللی را از دست نمی‌دهد. چینی‌ها برای رسیدن به این جایگاه به دنبال یک نظمِ نوین برای یک جهانِ چینی هستند و ظاهراً با طرحِ "یک کمربند، یک راه" یا ابرایشم جدید، به عنوان کریدور جهانی تجاری، کار را در حوزۀ اقتصادی کلید زده‌اند.

به نظر بعید است چینی‌ها به عنوان کشورِ گهوارۀ تمدن با مفاهیمی مانندِ مردمسالاری، آزادی و امثال آن آشنا نباشند و یا آنکه دگم‌های ایدئولوژیکِ خود را فراموش کرده و یا در سر نپرورانیده باشند، اما آنچه که مشخص است، این است که اکنون و برای گامهایِ اولیه، ساخت و انسجامِ داخلی یا شعارِ اول چین قدرتمند، اولویت ملتی است که کمتر از یک قرن است از دامِ غوطه‌‎وری در آتشِ جنگ‌ها و اختلافاتِ داخلی رهیده و می‌خواهد به  قدر بصیرت و تلاشِ خود از جهان و فرصت‌های حاصل از نظامهای بین‌المللی با اقتصادِ ترجیحاً کنترلِ دولتی بهره گیرد.

رؤیای جهانِ چینی با نقطۀ قوت آنها آغاز می‌شود و بر اساس دیپلماسیِ اقتصادی مدون، با دهها کشورِ جهان معاهدات همه‌جانبه و هماهنگ و همچنین چندگانه در سطوح و بیش از بیست مدلِ مختلف امضاء می‌شود، تا جهان برای این کشور با شبکه‌ای از متحدانِ استراتژیک و شرکای تجاریِ بین‌المللی تعریف شود و البته این نه همه برنامه‌ریزی ها که نقطه آغازین آن است تا نقاط قوت بتواند نقاط ضعف در برخی حوزه‌ها مانند فرهنگ را پوشش دهد و یا به سامانی نوین و یا شاید فراسنتی برساند.

سند غیر الزام‌آورِ حقوقیِ همکاری‌ها بین ایران و چین به عنوان یک برنامه همکاری و  نقشۀ راه راهبردی روابط دو کشور در دهه‌های آینده، در سفر منطقه‌ای مقامِ چینی در شرایطی امضاء می‌شود که اغلب مقاصد این تور سیاسی و اقتصادی، متحدان کم و بیشِ غرب در منطقه هستند و چین به آنها از طرح و ابتکار عملِ خود برای ضرورت احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی  ملت‌ها و کنترل‌هایِ مرتبط با تکنولوژیِ هسته‌ای و همچنین توسعه و امنیت خلیجِ فارس و خاورمیانه و در نهایت احیای برجام سخن گفته و متعهد شده است.

به نظر می‌رسد جهانِ نوینِ چینی حداقل در کوتاه مدت نه از مسیر اتهام‌زنی به قوانین جاری جهان و نظامهای بین‌المللی بلکه از مسیر و فرصتِ آنها می‌گذرد و این کشور هیچگونه اصراری برای تقابلِ هزینه‌بردار با این قوانین و حتی سایر هژمونی‌های موجودِ جهانی ندارد.

به همین مناسبت این کشور از طرف‌های تجاری خود انتظار دارد توجه ویژه‌ای به تغییرات دیپلماسی چین داشته باشند که، در همین راستا چین خواستار ایجاد یک بستر گفتگوی چند جانبه در منطقۀ خلیج فارس است و از همه کشورها می‌خواهد به قواعد موجود در این زمینه تمکین نموده و وفادار باشند. 

به این ترتیب اجرای اسناد همکاری چین با کشورها در گرو حضور آنها در مناسبات مقبولِ جهانِ کنونی است و بعید است بخواهد از برگ‌های بازی ناشی از این معاهدات در راستای ایجاد چالش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی استفاده کند، در حالی که هرگونه شکنندگی در این قوانین با برنامه‌های اقتصادی این کشور همخوانی ندارد. شواهد حاکی است این کشور، حتی با رقباء درجۀ اول خود نیز در سطح جهان مسیر رقابت به جای رویاروئی و نزاع را برگزیده است.

مبتنی بر همین مناسبات بسیاری بر این باورند که ردپای اصول حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد در سند اخیر همکاریهای ایران و چین دیده می‌شود و این دو کشور ملزم خواهند شد در روابط دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی اهتمام لازم به این حقوق و قواعد را از خود نشان دهند.

به نظر می رسد این سند، قبل و بیشتر از آنکه ناشی از نگرشِ نگاه به شرق با عنصرِ فعال ایرانی باشد، نتیجۀ یک سند قابل نامگذاری به برجامِ شرق با ساختار فعال چینی است و ممکن است گشایشی فلسفی و الاهیاتی در روابط منطقه‌ای و بین الملل ایران نیز ایجاد نماید.

امروز برای هر کنش‌گری در ساختارهای کشور هر عاملی که نقشِ ایدئولوژی به عنوان دهه‌ها پاشنۀ آشیلِ روابط بین‌الملل و توسعۀ متوازن داخلی را کاهش داده و به جای تفکری که ایران را می‌خواهد مانند یک قلعه اداره کند و گامی انعطاف‌پذیر، در برابر انعطاف‌ناپذیری و کندی گذشته به سوی نظامهای پویای جهانی و منطقه‌ای برداشته و به همکاری کشور با این نظام‌ها یاری رساند نوعی اقبال و خوشبینی وجود دارد.

#دکتر_یونس_احمدی_دین‌پژوه_و_مدرس_دانشگاه

#برجام_شرق

#همسوئی_با_ساختارهای_نظام_بین‌الملل

 کانال تلگرامی ساختارهای ایرانی

@Iranianstructures

 

 

 

 

نظرات ارسال نظر