سر خط خبرها

نیروهای جوان و جدید هم در سازوکار‌هایِ ناسالم به جائی نمی‌رسند/ راست و چپ، اصلاح طلب و اصولگرا، سنتی و مدرن، انقلابی و ضدانقلاب، ذهنِ همۀ ایرانی‌ها یک ایرادِ مشترک دارد

سالهاست دعواي ما بر سر اين‌است كه ناطق بيايد يا خاتمي؟ احمدي نژاد بيايد يا قاليباف؟ رئيسي خوب است يا روحاني؟ بعد مي بيينم نشد، مي گوييم بياييم اصلاً تحولي ايجاد كنيم و نيروهاي جوان جديد بياوريم ...

نیروهای جوان و جدید هم در سازوکار‌هایِ ناسالم به جائی نمی‌رسند/ راست و چپ، اصلاح طلب و اصولگرا، سنتی و مدرن، انقلابی و ضدانقلاب، ذهنِ همۀ ایرانی‌ها  یک ایرادِ مشترک دارد

محمدرضا زائری، مدرس دانشگاه

راست و چپ، انقلابی و ضدانقلاب، اصلاح طلب و اصولگرا، سنتی و مدرن، ذهنِ همه‌مان یک ایراد مشترک دارد؛ به هر مشکلی برمی‌خوریم دنبال جابه‌جاییِ اشخاص هستیم و فکر می‌کنیم، راه اصلاح و تغییر امور، عوض شدن آدم هاست! چرا؟

دلیلش این است که نمی‌فهمیم با عوض‌شدن آدم‌ها و باقی‌ماندن سیستم و سازوکار‌هایِ ناسالم چیزی اصلاح نمی‌شود. ساختار فاسد بهترین آدم ها را هم فاسد می کند. یا فوقش به ناکارآمدی و حذفشان منجر می شود، و برعکس، نظامِ صالح و سالم می‌تواند آدم‌های فاسد را در چارچوب کار درست قرار دهد.

سالهاست دعوای ما بر سر این‌است که ناطق بیاید یا خاتمی؟ احمدی نژاد بیاید یا قالیباف؟ رئیسی خوب است یا روحانی؟ بعد می بیینم نشد، می گوییم بیاییم اصلاً تحولی ایجاد کنیم و نیروهای جوان جدید بیاوریم. این وسط جماعتی خوش خیال هم که در توهم و هپروت منتظرند مثلا رضا پهلوی بیاید!

در حالیکه مشکل اساساً جابجایی آدم‌ها نیست، مشکل ریشه‌ها و بنیانهای غلط در رفتار و رویکرد خودمان است که از زمان قاجار و قبلش بوده و به پهلوی و بعدش رسیده‌ است. از تنبلی و پشت‌هم‌اندازی تا چاپلوسی و تملق، از دروغگویی و ریاکاری تا بی‌توجهی به آینده، از نادانی و تن‌آسایی تا متفعت‌طلبی و سودجویی.

برای همین اگر تاج باشد مشغول دست‌بوسی صاحب‌تاج می شویم و اگر عمامه بیاید به چاپلوسی صاحب‌عمامه می‌پردازیم و بعد هم تا مشکلی پیش می‌آید، تقصیر را به گردن این و آن می‌اندازیم. این دزد است و آن خائن است و بازار افشاگری و تهمت را رونق می‌دهیم.

وقتی ساختار و محیطِ کار و شرایطِ اداری و مناسباتِ روابط قدرت و نوع تعاملاتِ اجتماعیِ ما دزد‌پرور و خیانت‌پسند است، بهترین آدم‌ها هم که بیایند به فساد و دزدی آلوده می‌شوند. مگر در همه این سالها نمونه های متعدد و شواهد گوناگون ندیده ایم؟

برعکس، در بسیاری کشورهای دنیا که نصف ما هم ادای دینداری در نمی‌آورند و ادعای اتصال به غیب و آسمان ندارند سازوکارها و روندِ امورِ جاری‌شان، سالمتر و میزان فسادشان کمتر است. چرا؟ چون ساختارها و چارچوب‌ها سالم و درست طراحی شده و محیط و زمینه‌های موجود راه را برای خطا باز نمی کند.

به دلیل ریشه‌هایی مثل قبحِ بسیار شدید دروغ و دوری از ریاکاری و تظاهر و رواجِ شفافیت و صراحت، اگر کسی هم بخواهد خطا کند، از یک طرف تربیتِ خانوادگی و اخلاقِ عمومی، زمینه‌ساز فساد نیست، و از طرف دیگر نظارت‌های رسانه‌ای و قانونی هم اجازه فساد و دزدی و خیانت نمی‌دهد.

ما در ایرانِ امروز با واقعیت‌هایِ تلخی از بی‌سامانی و آشفتگی در امورِ گوناگون روبروییم و برخلاف تصورِ غالب ما، راهِ حل این مشکلات بیش از آنکه در تغییر‌های رأس قدرت باشد، در تحولات بنیادین کفِ جامعه و نوع تربیتِ پیش دبستانی است. باید برخی غلط‌هایِ اساسی و ریشه‌ای را در نوع فکر و فهم و پندار و کردار عمومی اصلاح کنیم.

تا زمانی که دانش و اندیشه حرمت نداشته‌باشد، تا موقعی که موقعیت پسر وزیر و فرزند کارگر فرقی نکند، تا وقتی که برای آینده برنامه نداشته باشیم، تا زمانی که تقسیم مسؤولیت بر اساس لیاقت نباشد، هر کسی را هم به جای قبلی بیاوریم وضعمان همین است که هست.

#محمدرضا_زائری

# عوض‌شدن_آدم‌ها_و_باقی‌ماندن_سیستم

#تا_زمانی_که_اندیشه_حرمت_ندارد_وضعمان_همین_است

 

نظرات ارسال نظر